NASIR POYAN
زندگینامه ناصر پویان

دل گرچه در این بادیه بسیار شتافت              یک موی ندانست ولی موی شکافت                         
اندر دل من هزار خورشید بتافت                    آخر به کمال ذره ای راه نیافت                         
«ابن سینا»                                                                                                       

ناصر پویان (امید اسلامی عربانی پیشین) به سال 1317 خورشیدی از پدر و مادری به نام سلیمان امید اسلامی عربانی و زلیخا آبند عربانی در عربان یکی از محله های قدیمی صومعه سرا زاده شد و بخش قابل توجهی از روزگار کودکی و نوجوانی خود را در همان محله و پیرامون آن سپری کرد. پیش از رفتن به مدرسه و  دوره ی ابتدایی خواندن و نوشتن و قرائت قرآن را در مکتبخانه مسجد لیموده و مسجد عربان و نزد پدر خود آموخت و اشعاری از حافظ و سعدی و مولوی و فردوسی و نظامی گنجوی را در حافظه سپرد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را تا چهارم متوسطه در دبستان و دبیرستان شمس صومعه سرا طی کرد. سپس به دنبال کار پدرش به رضاییه ( ارومیه) رفت. در این شهر کلاس پنجم علمی را در دبیرستان سعدی و ششم متوسطه را در دبیرستان صائب به پایان رسانید.

پس از طی تحصیلات دوره متوسطه به علت تنگناهای مالی به تحصیلات عالی ادامه نداد. از این‌رو ابتدا به معلمی پرداخت اما این شغل او را راضی نکرد و پس از گذراندن دورة یک سالة آمار و بررسی‌های بهداشتی در اول اسفند1337 وارد خدمت بهداشت آذربایجان غربی شد. در حین خدمت دوره‌ی زبان انگلیسی تحت نظارت دولت آمریکا در رضاییه را گذراند و با وجود اینکه در دورة دبیرستان زبان فرانسه خوانده و زبان انگلیسی را از صفر آغاز کرده بود با درجه ممتاز این دوره را به پایان رسانید. در سال 1344 پس از حدود دو سال مدیریت آمار و بررسی‌های بهداشتی در اداره‌ی کل بهداری آذربایجان شرقی (تبریز) به وزارت بهداری (تهران) منتقل شد. در تهران در امتحان بورس تحصیلی سازمان بهداشت جهانی (WHO) شرکت کرد و با اینکه تنها یک نفر می‌خواستند قبول شده، رهسپار انگلستان شد.
در سالهای 1965 و 1966 میلادی در آن کشور مشغول تحصیل و کارآموزی در London  School of Hygiene and Tropical Medicine (دانشکده بهداشت و پزشکی گرمسیری لندن، دانشگاه لندن) و «سازمان مرکزی دموگرافی و ثبت احوال و سرشماری بریتانیا» گردید. پس از آن به ایران بازگشت و به سمت رییس ادارة آمار حیاتی (تحقیقات علل پزشکی مرگ و میر و دموگرافی) وزارت بهداری منصوب شد. در ضمن خدمت به تحصیلات عالی خود ادامه داد و دوره‌های مدیریت امور بیمارستان‌ها و تسهیلات و تجهیزات پزشکی را نیز طی کرد. وی فوق‌دیپلم ترجمه از دانشگاه تهران و لیسانس ترجمه زبان انگلیسی از مدرسه عالی ترجمه است.
مدیریت
ناصر پویان دو سال در انبار دخانیات ارومیه و 34 سال و 3 ماه (1/12/37 تا 1/3/72) در رشته‌های بهداشت، درمان، آموزش پزشکی، پیراپزشکی، بهزیستی و تأمین اجتماعی خدمت کرده و مهم‌ترین پست‌ها و خدمات وی از این قرار بوده است:
1- رئیس اداره آمار و بررسی‌های بهداشتی استان آذربایجان غربی، از 1337 تا 1342.
2- رئیس اداره آمار و بررسی های بهداشتی استان آذربایجان شرقی، از 1343 تا 1345.
3- رئیس اداره آمار حیاتی وزارت بهداری (تهران)، در سطح کشور، از 1345 تا 1350.
4- رئیس اداره نظارت تحقیقاتی بهداشتی و حیاتی وزارت بهداری (تهران) در سطح کشور، از 1351 تا 1352.
5- رئیس پذیرش و نماینده تام‌الاختیار وزارت بهداری در اپیدمی وبای سال 1349 تهران در بیمارستان فیروزآبادی (شهرری)، 1349 (با حفظ سمت).
6- مشاور شرکت دارویی آپ جان (انگلیسی)، 1352.
7- معاون اداره کل بهداری استان همدان، 1353 تا 1355.
8- دادستان دادگاه اداری اداره کل بهداری استان همدان تا 1355 (با حفظ سمت).
9- مدیر امور اداری و مالی سازمان منطقه‌ای بهداری و زیستی استان گیلان1356.
10- مدیر بهداری و بهزیستی شهرستان رشت، از 1356 تا 1357. طبق تشکیلات آن زمان.
11- رئیس تأمین اجتماعی شعبه‌های یک و دو رشت، از 1356 تا 1357 طبق تشکیلات آن زمان.
12- رئیس تأمین خدمات درمانی استان گیلان، از 1356 تا 1357. طبق تشکیلات آن زمان.
13- دادستان دادگاه اداری سازمان منطقه‌ای بهداری و بهزیستی استان گیلان، از 1356 تا 1358.
14- معاون و عضو هیئت عامل سازمان منطقه‌ای بهداری استان گیلان (بعد از انقلاب اسلامی) 1358.
15- معاون و عضو هیئت عامل سازمان منطقه‌ای بهداری استان ایلام (بعد از انقلاب اسلامی)، 1360.
16- مدیر مرکز پزشکی، آموزشی و درمانی مسیح دانشوری (بیمارستان 640 تختخوابی مسیح دانشوری، تهران)، به مدت 8 سال و 3 ماه (از سال 1360).
17- کارشناس ارشد و پژوهشگر و بازرس دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی شهید بهداشتی (تهران) تا هنگام بازنشستگی.
18- ناصر پویان در طول خدمت، بارها کتباً مورد تقدیر و تشویق قرار گرفته و به دریافت لوح تقدیر نایل گردیده است.
تدریس و خدمات بهداشتی و درمانی و آموزشی
1- تدریس در مدرسه عالی بهداشت مدارس همدان، مدرسه عالی کورش کبیر اصفهان، مدرسه عالی پرستاری شفایحیاییان (تهران)، آموزشگاه فنی وزارت بهداری (تهران)، و تدریس در دوره‌های سپاه بهداشت (گروه پزشکی)، تدریس آمار حیاتی و بیماری‌ها و دموگرافی در دوره 6 ماهه سازمان بهداشت جهانی (WHO) برای تکنیسین‌ها و کارشناسان کشورهای ایران، ترکیه، پاکستان، افغانستان به زبان انگلیسی (تهران).
2- شرکت در سمینار بهداشتی سازمان بهداشت جهانی در سوریه (دمشق، به زبان انگلیسی)، 1351.
3- شرکت در سمینار جمعیتی سازمان ملل متحد در تهران (به زبان انگلیسی) 1352.
4- نمایندة وزارت بهداری در سمینارهای کشوری آمار و بررسی‌های بهداشتی مشهد، قوچان و کرمانشاه.
5- راه‌اندازی شناسنامه بهداشتی در استان‌های گیلان و مازندران.
6- اجرای طرح بررسی بهداشتی و درمانی، و دموگرافی و حیاتی در 72 روستای شهرستان شهریار (علیشاه عوض، جوقین و رباط کریم).
7- معاون و قایم مقام شرکت داروسازان ماد (تهران).
8- پژوهشگر ارشد گروه پژوهشگران ایران (تهران).
9- پژوهشگر ارشد موسسه فرهنگی وانتشاراتی سرمد (تهران). همکاری در تألیف دایرةالمعارف بیست جلدی پژوهشی در تاریخ پزشکی و درمان جهان از آغاز تا عصر حاضر، نوشته استاد محمد تقی سرمدی.
10- کارشناس کتاب صدا و سیما (رادیو).
11- همکاری مجدانه با دکتر حسین تجدد (متخصص بهداشت و بیماریهای عفونی و انگلی) در تهیه و ترجمه و تألیف دایرﺓ‌ المعارف ده هزار سال پزشکی (دوره هشت جلدی)، تاریخ دندان‌پزشکی جهان، و فراز و فرود انقلاب مشروطیت ایران.
12- صاحب امتیاز و مدیر عامل موسسه فرهنگی ـ انتشاراتی پویان پویش.
13- مترجم، خبرنگار علمی و عضو شورای نویسندگان فصلنامه سرمد.
وضع تأهل و فرزندان
وی متأهل است: سه پسر به نام‌های مهندس تورج پویان (برق و الکترونیک)، داریوش پویان (کارشناس ارشد توریسم از دانشگاه گوتنبرگ سوئد) و مهندس کورش پویان (کارشناس ارشد مکانیک از دانشگاه صنعتی شریف) و یک دختر به نام پونه پویان دارد که کارشناس رشته مامایی است. همسرش به نام گیتی دانیایی فرد متولد تهران و دارای تحصیلات متوسطه است. نامبرده یار و یاور وفادار همسرش در تألیف و پژوهش و ترجمه می‌باشد.
گزیده‌ای از سخنرانی‌های داخلی و خارجی به زبان انگلیسی
1- سخنرانی در سمینار «Seminar on Vital and Health Statistics, Damascus, 1972» (سمینار آمار حیاتی و بهداشتی، دمشق 1972 مطابق 1351) دربارة «Adjusted Mortality Rates in Eastern Mediterranean Region» (میزان‌های مرگ و میر تطبیق یا استاندارد شده در کشورهای منطقة مدیترانه شرقی).
2- سخنرانی در سمینار «Population and Family Planning» (جمعیت و تنظیم خانواده)، تهران 1973 (1352) پیرامون میزان باروری اختصاصی سنی (Age Specific Fertility Rate) در مناطق روستایی ایران.
گزیده‌ای از سخنرانی‌های ایراد شدة داخلی
1- سخنرانی علمی پیرامون «میزان باروری عمومی نکاهی» در سمینار آمار و بررسی‌های بهداشتی کشوری در اداره کل بهداری استان کرمانشان، کرمانشاه، 1346.
2- سخنرانی درباره «میزان تجدید نسل خالص» در سمینار آمار و بررسی‌های بهداشتی کشوری در ادارة کل بهداری استان خراسان (مشهد، قوچان)، 1347.
3- سخنرانی آموزشی درجمع رؤسای بهداری شهرستان‌های استان گیلان، پیرامون مزایا و نحوة پیاده کردن شناسنامة بهداشتی در سالن کنفرانس اداره کل بهداری گیلان در سال 1351.
4- سخنرانی آموزشی در جمع مقامات و رؤسای بهداری شهرستان‌های استان مازندران پیرامون مزایا و چگونگی پیاده کردن شناسنامة بهداشتی در ادارة کل بهداری استان مازندران، در بابل و ساری، 1351.
5- سخنرانی پیرامون «آموزش موازین بهداشتی و برقراری ارتباط صحیح و سالم با ماماهای محلی و سنتی که هزاران سال با دریافت دستمزدی ناچیز و گاهی رایگان کار ماماهای تحصیل‌کردة امروزی را انجام می‌دادند»، در سال 1355، ادارة کل بهداری استان همدان، در همدان.
6- سخنرانی دربارة ارتقای سلامتی و حفظ آن و بازگرداندن تندرستی در مواقع آسیب دیدن و کاهش درد و رنج و ناخوشی مردم بویژه روستاییان و طبقات آسیب‌پذیر جامعه، در جمع پزشکان، پزشکان خارجی و پیراپزشکان اداره کل بهداری همدان، همدان، 1356.
7- ایراد سخنرانی پیرامون بهداشت و درمان در اداره کل بهداری استان گیلان، رشت، سالن پلی‌کلینیک سازمان تامین اجتماعی، 1356. (قبل از انقلاب اسلامی).
8- سخنرانی دربارة «تحرک امور اداری» در سازمان منطقه‌ای بهداری و بهزیستی گیلان، رشت، سالن پلی‌کلینیک سازمان تامین اجتماعی، 1358. (بعد از انقلاب اسلامی).
9- ایراد سخنرانی در گردهمایی به مناسبت یکصدمین سال تأسیس مرکز آموزشی درمانی پورسینا (بیمارستان پورسینا)، در رشت، سالن بیمارستان یاده شده و دریافت لوح تقدیر به انضمام دو میلیون ریال وجه نقد در 21 بهمن 1393.
تحقیقات، ترجمه و تألیفات
1- نشریه آمار حیاتی و بهداشتی رضاییه (بررسی تلفات شهر رضاییه در سال 1339)، شماره یک از انتشارات اداره کل بهداری آذربایجان غربی.
2- نشریه آمار بهداشتی رضاییه (بررسی تلفات شهر رضاییه در سال 1340)، شماره 2، از انتشارات اداره کل بهداری آذربایجان غربی.
3- بررسی تلفات 8 شهر انتخابی ایران، شماره مسلسل 78، تهران، 1344، از انتشارات وزارت بهداری.
4- آمار حیاتی و دموگرافی، شماره 88، سال 1354، از انتشارات وزارت بهداری، تهران.
5- ترجمه هشتمین تجدیدنظر طبقه‌بندی بین‌المللی بیماری‌ها و علل پزشکی مرگ و میر سازمان بهداشت جهانی (WHO) تحت عنوان «International Classification of Diseases and Causes of Death=ICD»، از انتشارات وزارت بهداری. این طبقه‌بندی هم اکنون در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مورد عمل است.
6- اجرای طرح تحقیقاتی شاخص‌های بهداشتی، درمانی و جمعیتی در 172 روستای شهرستان شهریار 1352.
6- ترجمه «شلوارهای وصله‌دار» نوشته رسول پرویزی (برای رساله دوره لیسانس ترجمه).
7- ترجمه فیلمنامه «گاو» نوشته غلامحسین ساعدی و مهرجویی. (برای رساله دورة لیسانس ترجمه).
8- ترجمه کتاب «مرد متوسط و تله»، نوشته ابراهیم رهبر. (برای رساله دورة لیسانس ترجمه).
9- در دوره سه جلدی کتاب گیلان این فصل‌ها نوشته او است: الف ـ فصل بهداشت و درمان و آموزش پزشکی (92 صفحه رحلی از صفحه 537 تا صفحه 629) ؛ بهزیستی گیلان (14 صفحه از صفحه 630 تا صفحه 644) ؛ سینماهای گیلان (9 صفحه، از صفحه 753 تا صفحه 762) ؛ جهان پهلوان نامجو (3 صفحه، از صفحه 657 تا صفحه 659)، دکتر علی زرگری صفحه 705 و دکتر علی نوبخت حقیقی، صفحه 725؛ فهرست اعلام به همراه رضا رضازاده لنگرودی؛ شرح حال دکتر علی زرگری، دکتر علی نوبخت حقیقی، و جهان پهلوان محمود نامجو؛ همکاری با جعفر خمامی زاده در تهیه فصل آموزش و پرورش (43 صفحه، از صفحه 475 تا صفحه 518)، دکتر محمدحسن گنجی (پدر هواشناسی ایران) فصل هواشناسی (41 صفحه، از صفحه 105 تا 146) از انتشارات گروه پژوهشگران ایران، تهران، 1373.
10- نبرد جام جهانی فوتبال، به اتفاق فرزندش داریوش پویان، از انتشارات موسسه پویان پویش، تهران، 1377.
11- سه داستان، ترجمه از زبان انگلیسی به فارسی، از انتشارات موسسه پویان پویش، تهران، 1377.
12- دوره پنج جلدی شاه‌کشی ـ «دانشنامه شکنجه و کشتار شاهان، نخبگان و قدرتمندان ایران»، تألیف و ترجمه و پژوهش: محمد تقی سرمدی ـ ناصر پویان، از انتشارات سرمدی، تهران، 1384 و 1385: جلد اول: از آغاز تا ساسانیان؛ جلد دوم: از صدر اسلام تا دم واپسین صفویه؛ جلد سوم: از ظهور نادرشاه و کریم‌خان زند تا مرگ لطفعلی خان زند و آغا محمد خان قاجار؛ جلد چهارم: از قاجاریان تا بمباران مجلس؛ جلد پنجم: از استبداد صغیر تا پایان کار قاجاریه.
13- دانشنامه جهان: (دوره پنج جلدی، مصور) به مشارکت آقای محمد تقی سرمدی، انتشارات سرمدی، تهران، 1396.
14- بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کاشان. (بخشی از کتاب کاشان)
15- فرهنگ جغرافیایی کاشان: هادی اکبری ـ ناصر پویان. (بخشی از کتاب کاشان)
16- مرگ سیاه (رمان تاریخی و عشقی)؛ قاتل برخاسته از جذام‌خانه (رمان)؛ سایه روشن دو عشق بزرگ (رمان)؛ شکوه عشق در زلزله رودبار (رمان)؛ بامدادان خمار (رمان)؛ و سیری در درمان‌های قدیم. (در مراحل نهایی ویرایش و چاپ).
17- پزشکی و پزشکان گیلان، دکتر علی فروحی ـ ناصر پویان از انتشارات مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی ـ دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ـ سازمان بسیج جامعه پزشکی کشور ـ انجمن علمی حقوق پزشکی، تهران، 1389.
18- سالمه پزشکی و بهزیستی و تأمین اجتماعی گیلان، از انتشارات مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی ـ دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ـ سازمان بسیج جامعه پزشکی کشور ـ انجمن علمی حقوق پزشکی، تهران، 1389.
19- رازی محور آثار پزشکی جهان، محمد تقی سرمدی ـ ناصر پویان، از انتشارات سرمدی، تهران، 1392.
20- ابن‌سینا محور پزشکی جهان، محمد تقی سرمدی ـ ناصر پویان، از انتشارات سرمدی، تهران، 1392.
21- بیمارستان‌های گندی شاپور در شوشتر (خوزستان)، سینا (در تهران)، پورسینا (در رشت)، در گاهواره تاریخ. (آمادة چاپ و انتشار.)
22- قیام‌ها و غائله‌های 25 ساله مشروطیت. (آمادة چاپ و انتشار).
23- چهار شاه قاجار و یک پادشان پهلوی (ناصرالدین‌شاه، مظفرالدین‌شاه، محمدعلی‌شاه، احمدشاه و رضاشاه). (آمادة چاپ و انتشار.)
24- از افسانه تا حقیقت، اسقلبیوس، بقراط و جالینوس، از انتشارات مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی ـ دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ـ دانشگاه علوم پزشکی چهار محال و بختیاری ـ موسسه فرهنگی و حقوقی سینا ـ انتشارات حقوقی، تهران، 1392.
25- راسپوتین و انقلاب کبیر روسیه تا ظهور و سقوط لنین و مرگ استالین. (آمادة چاپ و انتشار.)
26- ماری آنتوانت و انقلاب کبیر فرانسه تا ظهور و سقوط ناپلئون. (آمادة چاپ و انتشار.)
27- هفت هزار سال فرود و فروغ عقیده‌کشی، محمد تقی سرمدی ـ ناصر پویان، انتشارات سرمدی، تهران، 1392، دورة دو جلدی.
28- سالمة پزشکی و بهزیستی و تأمین اجتماعی تهران، از انتشارات مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، سازمان بسیج جامعة پزشکی کشور و انجمن علمی حقوق پزشکی و انتشارات حقوقی، تهران، 1393. (دوره دو جلدی)
29- سالمة پزشکی و بهزیستی و تأمین اجتماعی کاشان، مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی 1396.
30- سالمة پزشکی و بهزیستی و تأمین اجتماعی استان کرمان. (در دست چاپ و انتشار.) دورة دو جلدی.
31- تاریخ پزشکی قلمرو اسلامی (بغداد، شام، قاهره، اندولس)، دورة سه جلدی، مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، 1396.
32- تاریخ نام‌داران و رویدادهای مهم پزشکی ایران. (در دست چاپ و انتشار.)
33- بیمارستان پورسینای رشت از امهات بیمارستان‌های گیلان و ایران. (در دست چاپ و انتشار.)
34- تاریخ دندان‌پزشکی ایران و جهان، ناصر پویان ـ محمد تقی سرمدی، از انتشارات سرمدی 1396.
35- کمدی دندان‌پزشکی (فکاهی و مصور)، در مراحل نهایی ویرایش. (1396)
آثار تاریخ پزشکی به زبان انگلیسی
1- «Demography and Vital Statistics in Iran» (آمار اجتماعات انسانی و حیاتی در ایران)، از انتشارات وزارت بهداری، ایران (تهران)، 1966 (1345)، شمارة 95.
2- «Medical Millennia» (هزاران سال پزشکی، مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، 1395، دورة سه جلدی.
3-کتاب « Papers of the History of Medicine » ( مقالات پزشکی) (پروژه‌ی مطالعاتی و تحقیقاتی)، مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، 1395.
4- «The Global Cure History» (تاریخ درمان همه جای جهان)، مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، 1396.
مقالات پزشکی به زبان انگلیسی
1- The Founders of Islamic Medicine (بنیان‌گذاران طب اسلامی).
2- Ibn Rabban Tabari (ابن ربن طبری).
3- Rhazes (محمد بن زکریای رازی).
4- Haly Abbas (علی بن عباس مجوسی اهوازی).
5- Avicenna (ابن سینا).
6- Albucasis (زهراوی).
7- Maimonides (ابن میمون).
8- Averreös (ابن رشد).
9- Avenzoar (ابن زهر).
10-  Ibn Butlan(ابن بطلان).
11- Ibn Redwan (ابن رضوان).
12- Ibn al - Nafis (ابن نفیس).
13- "The Cycle of Medicine: Athens-Gundishapur (in Iran)-Baghdad (in Iraq)-Europe" (چرخه پزشکی: آتن ـ گندیشاپور ـ بغداد ـ اروپا).
14- Hospitals in Islam, and Two Medical Licences""(بیمارستان‌ها در اسلام، و دو اجازه‌نامه طبابت).
15- Alhazen (ابن هیثم).
16- Ibn Jazla (ابن جزله).
17- Yuhanna bin Masawayh (یوحنا بن ماسویه).
18- "Arab Medicine or Islamic Medicine" (طب عرب یا طب اسلامی).
19- "Birth of Rustam by Means of Caesarean or Rustamean" (تولد رستم با سزارین یا رستمی)
20- "China With 5000 Years Medicine" (چین با 5000 سال پزشکی).
21- "Tea, the Chinese Emperor’s Discovery" (چای، کشف امپراتور چین، برای رادیو بین‌المللی چین [CIR]).
22-"A great torture called foot binding in China" (شکنجه ای بزرگ به نام کج و کوتاه کردن پای دخترها در چین، برای رادیو بین المللی چین (CIR).
23- "Rhazes, Avicenna, and Haly Abbas, Three Iranian physicians of English famous poet Geoffrey Chaucer’s selected great physicians of the world,  until 14th century as well as the chronology of world celebrated physicians up to the 14th century" (رازی، ابن سینا و اهوازی، سه پزشک ایرانی از هشت پزشک بزرگ جهان طبق گزینش جفری چاوسر شاعر مشهور انگلیسی قرن چهاردهم میلادی به انضمام سال شمار پزشکان نامدار جهان از آغاز تا پایان سده چهاردهم).
24- "Celebrated physicians of Islamic Medicine" (پزشکان نامی طب اسلامی).
25- "A research on the history of Gundishapur university, medical school and hospital" (پژوهشی در تاریخ دانشگاه گندی شاپور، دانشکده پزشکی و بیمارستان آن).
26- “An epitaph for smallpox an appalling and loathsome killer, and known as speckled monster" (کتبیه¬ای بر سرگور آبله، قاتلی مخوف، نفرت انگیز و معروف به غول خالدار)، فصلنامه سرمد، سال چهارم، شماره پیاپی 13، بهار 1390 (بخش اول).
27- همان مقاله، فصلنامه سرمد، سال چهارم، شماره پیاپی 14، تابستان 1390 (بخش دوم).
28- "Microscope, The Man’s Revolutionary, Invention" (میکروسکوپ، اختراع انقلابی و خارق العاده دست بشر)، فصلنامه سرمد، شماره 42 و 43، مرداد و شهریور ماه 1393 (قسمت اول).
29- همان مقاله، همان فصلنامه، شماره 44 و 45، مهر و آبان ماه 1393 (قسمت دوم).
30- "A Brief Account of Syphilis, The Great Imitator" (تاریخچه سیفلیس، بیماری واگیرکبیر)، فصلنامه سرمد، شمارۀ پیاپی 12، زمستان 1389.
31- "Black Death, name given to the Plague, a great Calamity of Prolonged Centuries”  (طاعون معروف به مرگ سیاه، اجل معلق، ملک الموت و بلای مردمان آسیا و اروپا)، فصلنامه سرمد، شمارۀ پیاپی 18، سال 1391.
32- "Medicine In Prehistory and Ancient Civilization" (پزشکی پیش از تاریخ و قدیم، فصلنامه سرمد، شماره پیاپی 16، زمستان 1390، قسمت اول).
33- همان مقاله، همان فصلنامه، شماره پیاپی 17، بهارسال 1391،(قسمت دوم).
انجمن¬ها و گروهها
1-    عضو انجمن بهداشت ایران
2-    عضو گروه پژوهشگران ایران
3-    عضو انجمن صنفی مترجمان ایران
مقالات، نقدها و تفسیرها
1-تهران روی سوره¬های مقدس قرآن کریم، در ماهنامه پیام مهر، شماره های1، 2، 3 و 4.
2- وزارت علوم جایگاه حقیقی آموزش پزشکی نه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، برای روزنامه نوروز.
3-پژوهش در تاریخ شیوه¬های درمانی اقوام و ملل مختلف.
4-مقاله¬های زیر در کتابهای دایره المعارف بیست جلدی «پژوهشی در تاریخ پزشکی و درمان جهان از آغاز تا عصر حاضر» تألیف محمدتقی سرمدی به چاپ رسیده است:
- «نقدی دربارۀ سابقه سزارین در جهان، کتاب سوم، «ایران از دوره مغول تا عصر حاضر».
- پیش فروش جسد و نخستین آموزش کالبدشناسی»، در کتاب چهارم، «اروپا تا اواخر قرن پانزدهم».
- «نقدی درباره اسقلبیوس رب النوع و در عین حال قهرمان پزشکی یونان باستان و طب معبد»، در کتاب پنجم، «رنسانس- پیشرفتهای پزشکی».
- «چند نکته درباره حضرت عیسی (ع)» (نکاتی درباره اناجیل، زادگاه، سال و روز تولد وی) در کتاب هفتم، «قاره آمریکا».
- «چند نکته درباره کریستف کلمب، کاشف قاره آمریکا» در کتاب «آفریقا- 1» (کتاب هشتم).
- «آنگولا، گورستان سفیدپوستان در گذشته از بیماریهای واگیر مهلک بویژه مالاریا» در کتاب «آفریقا- 2» (کتاب نهم).
- «زندگینامه ابن رضوان پزشک دانشمند شهیر مصری» در کتاب «آفریقا و اقیانوسیه» (کتاب دهم).
- زندگینامه «مادرترزا» راهبه بشر دوست در کتاب نامداران پزشکی جهان (کتاب یازدهم).
- زندگینامه الیزابت بلک ول، نخستین پزشک زن جهان، در کتاب دوازدهم.
5-نقدی بر نشریه دوزبانه موزۀ تاریخ علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران. (نقد کتبی)
6-نقدی بر مطلب «از جندی شاپور تا دانشگاه تهران»، مربوط به ویژه نامه هفتادمین سال تأسیس دانشکده فنی دانشگاه تهران. (نقد کتبی)
7-مقاله «استادان گیلانی شاپور ذوالاکتاف و دانشگاه گندی شاپور»، در مجله گیله وا، شماره 92، آبان ماه 1385.
8-تاریخچه انتقال خون رشت برای همایش ملی تاریخ پزشکی در شهرها و ولایات ایران. (برگزارکننده: مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی- دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی).
9- تاریخچه اولین بیمارستانهای رشت برای همایش ملی تاریخ پزشکی در شهرها و ولایات ایران.(برگزارکننده: مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی- دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی).
10- تاریخچه انستیتوپاستور ایران برای همایش ملی تاریخ پزشکی در شهرها و ولایات ایران.
11- «چارلتون هستون در نقش سه قدیس»، ماهنامه سرمد، پیش شماره اول، بهار 1378.
12- «خودکشی هیتلر»، ماهنامه سرمد، پیش شماره اول، بهار 1378.
13- «زندگی پس از فاجعه ای ناگوار»( ترجمه)، ماهنامه سرمد، سال اول، شماره اول، تابستان 1378، در دو شماره.
14- فلفل و خواص طبی آن، فصلنامه سرمد (نشریه فرهنگی، اجتماعی و خبری)، سال ششم، شماره 30 و 31. (پیرامون طب سنتی)
15- «هیپنوتیزم یا شیادی»، فصلنامه سرمد، بهار 1388، شماره 5.
16- «نقش سایه وار جادوگر پزشکان»، فصلنامه سرمد، تابستان 1388، شماره 6.
17- «آلرژی و تاریخچه آن»، فصلنامه سرمد، فروردین، 1391، شماره 16، سال چهارم.
18- «هفت سال پس از مرگ لاله و لادن خواهران دوقلوی از سر به هم چسبیده» فصلنامه سرمد، شمارۀ 11، پاییز 1389.
19- ”خانوادۀ سلطنتی پهلوی به دلیل بدحجابی مجبور به ترک رواق حضرت معصومه (ع) شدند“؛ یک روحانی و رییس شهربانی نیز کتک مفصلی خوردند، فصلنامه سرمد، شماره پیاپی 8، فروردین1389.
20- جراحی پلاستیک یا مجسمه سازی، فصلنامۀ سرمد، شماره 23 و 24، سال پنجم، آذر و دی 1391.
21- «ردپای مجاهد کبیر، دکتر ابراهیم حشمت»، فصلنامۀ سرمد، شماره 34 و 35، آذر و دی 1392.
22- بختگی به نام آلزایمر (مشترکاً با مجتبی الفت پژوهشگر مقیم آمریکا)، فصلنامۀ سرمد، شماره 56 و 57 .
23- «استادان گیلانی دانشگاه و دانشکدۀ پزشکی گندی شاپور»، «ماهنامه فرهنگی و هنری و پژوهشی گیله وا، سال 15، شمارۀ 92، 1385.
24- «حکیم عمادالدین محمودگاوان»، ماهنامه فرهنگی و هنری و پژوهشی گیله وا، سال 19، شمارۀ 13، فروردین و اردیبهشت، 1392.
25- «غارت و چپاول میراث ملی اصفهان به دست ظل السلطان مستبد و قسی القلب»، فصلنامۀ سرمد، سال سوم، شماره 10، سال 1389.
26- شهرت عالمگیر فردوسی، فصلنامۀ سرمد، سال سوم، شماره 10، سال 1389.
27- «فرخی یزدی، شاعر قربانی آزادی»، فصلنامۀ سرمد، شمارۀ پیاپی 8، فروردین 1389.
28- «اعدام مخالفان مشروطه»، فصلنامۀ سرمد، شمارۀ پیاپی 8، فروردین 1389.
29- «ماجرای قتل ناصرالدین شاه از زبان احیاءالملک» ، فصلنامۀ سرمد، شمارۀ پیاپی 18، سال 1391.
30- «وضع دربار قجرها، سفیر گلولۀ مردم از تپانچۀ میرزارضا کرمانی»، فصلنامۀ سرمد، سال پنجم، شماره 19، تیرماه1391.
31- «ایبسن، اسوۀ بزرگ نمایش نامه نویسی از زبان و قلم خود او، فصلنامه سرمد، شمارۀ 36 و 37، بهمن و اسفند 1392.
32- «سیدخندان»، فصلنامۀ سرمد، شماره 36 و 37، بهمن و اسفند 1392. «گارسیامارکز، خالق «صدسال تنهایی» به تنهایی پیوست، فصلنامۀ سرمد، شمارۀ 38 و 39، فروردین و اردیبهشت 1393.
33- «حکم می¬کنم» رضاخان، توقیف عام و قانون سیدضیاء در کودتای 1299، ماهنامه سرمد، شمارۀ پیاپی 3، پاییز 1387.
34- «فلفل» (pepper)، اصلاح شمارۀ پیشین، ماهنامۀ سرمد، شماره 32 و 33، مهر و آبان 1392.
35- «داستانهای کوتاه»، ماهنامۀ سرمد، شماره 21، شهریور و مهر 1391
36- پیدایش جهان دوقطبی در پی کشتار تزار روس و خانوادۀ وی، فصلنامه سرمد، شماره پیاپی 7، پاییز 1388
37- «تندرستی با بو و طعم خوش»، فصلنامۀ سرمد، شماره اول، تابستان 1378.
38- طب سوزنی، ردمانی شگفت آور با قدمتی پنج هزار ساله» فصلنامه سرمد، شماره پیاپی 4، زمستان 1387.
39-«آدم خواری»، فصلنامه سرمد، شماره 44 و 45، مهر و آبان 1393.
40- دوران قاجار، عصر طلایی پزشکان غرب مانند «دکتر یوهان لوییز شلیمر در ایران»، فصلنامۀ تاریخ پزشکی، سال چهارم، شماره دهم، بهار 1391. (به صورت on-line الکترونیکی)
41- «ماجراهای جعفر هفت سر» (انتقادی- کمدی) ،ماهنامه سرمد، سال هشتم، شماره 50 و 51، 1394.
42- رازی و چشم پزشکی، فصلنامۀ سرمد، سال هشتم، شماره 60 و 61، بهمن و اسفند 1394.
43- ”جهالت و نادانی مردم و عدم رعایت موازین بهداشتی“، فصلنامه سرمد، سال ششم، شماره 34 و 35، آذر و دی 1392.
44- «گیاهان دارویی»، فصلنامه سرمد، سال سوم، شماره 11، پاییز 1389.
45- «چرا بیشتر موجودات زنده از دو جنس نر و ماده هستند؟» فصلنامه سرمد، شماره 70 و 71، آذر و دی 1395.
46- «مغز انسان چگونه کار می کند؟» کشف یک مغز سالم پس از 500 سال، فصلنامه سرمد، شماره 68 و 69، مهر و آبان 1395.
47- «اعضای بدن در میان میوه ها»، فصلنامه سرمد، شماره اول، سال 1378.
48- «تغییر شکل اعضای بدن»، فصلنامه سرمد، شمارۀ پیاپی 10، تابستان 1389.
گزیده ای از مقالات به زبان انگلیسی چاپ و منتشر شده به صورت on-line در سطح جهان
1-"Alhazen, the Founder of Physiological Optics and spectacles" )ابن هیثم بنیانگذار شناخت ساختاری دانش نوروبینایی و عینک)، از انتشارات SAP (Scientific &Academic Publishing Group) (گروه انتشارات علمی و دانشگاهی) مجله علمی International Journal of Optics and Applications (مجله جهانی دانش بینایی و کاربرد آن)، سال 2014، 4 (4).
2- "Helmholtz who revolutionized ophthalmology" (هلمهلتس، کسی که شالدۀ چشم پزشکی را بنیان نهاد)، از انتشارات مجله Research in Ophthalmology (مجله پژوهش در دانش بیماریهای چشم)، جلد سوم، شماره 1، سال 2014.
3-"Mesopotamia, the Cradle of Civilization and Medicine" (بین النهرین، گهواره تمدن و طب)، از انتشارات WJPR "Journal of Pharmaceutical Research" (مجله پژوهشی دارویی)، 20 فوریه 2016.
4-"The University of London, The Scientific Birthplace of Jenner and Fleming who saved and still saving millions of people throughout the World" (دانشگاه لندن خاستگاه جنروفلمینگ ناجیان جان میلیونها انسان جهان که هنوز هم ادامه دارد)، از انتشارات »Merit Research Journals» (جراید پژوهشی شایگان)، نیجریه، جلد 3 (6)، ژوئن 2015، صفحه 233 تا 244.
5-"Avicenna (Ibn Sina) , A par excellence influential physician and philosopher- Scientist, and the prince of physicians" (ابن سینا، پزشک و فیلسوف- دانشمند به تمام معنی و منتقد ایرانی معروف به سلطان الحکما)T از انتشارات »Merit Research Journals» )جراید پژوهشی شایگان) نیجریه.
6- "Salerno the mother of European medical schools and the father of Constantine the African, Trotula and Roger of Salerno" (سالرنو، مادر مدارس پزشکی اروپا و پدر کنستانتین آفریقایی، تروتولد و راجر سالرنویی) ازانتشارات "Asian Academic Research Journal of Social Sciences and Humanities" (مجله پژوهشی دانشگاهی علوم اجتماعی و انسانی آسیاییها)، جلد 2، شماره نشر:3، اوت 2015.
7- "Al-Razi (Rhazes),an independent medical thinker who gave the first description of measles and smallpox and distinguished between them" (رازی ،اندیشمند مستقل پزشکی و پیشگام در تشریح و تمییز سرخک و آبله، از انتشارات Journal of Microbiology Research (مجله پژوهشی میکروبیولوژی)، آوریل 2014، 4 (5).
8- Leeuwenheok Whose Invention led the way to the extraordinary advances to the fields of Microbiology, Medicine , Agriculture and  Industry (لیونهوک، کسی که با اختراع خود راه را برای پیشرفتهای خارق العاده رشته های میکروبیولوژی پزشکی، کشاورزی و صنعت گشود) از انتشارات SAP.
9-“Sheik Abd al- Qadir Guilani (Şum‛hsarāei) spiritual leader and savior of patients” (شیخ عبدالقادر گیلانی صومعه سرایی، قاعد روحانی و شافی مرضی) از انتشارات “Asian Academic Research Journal of Social Sciences and Humanities” (مجله پژوهشی دانشگاهی علوم اجتماعی و انسانی آسیاییها).
10- “Pasteur and the other researchers who provided the significant proof for the fermentation by living organisms” (پاستور و جمعی از محققان با ارگانیزم‌های زنده دلایل مستحکم برای اثبات تخمیر ارایه نمودند)، انتشارات "AARJMD" (Asian Academic Research Journal of Multitude disciplinary) (مجلة پژوهشی دانشگاهی انضباطی مضاعف).
11- "Semmelweis, the Savior of Mothers and an Early Pioneer of Antiseptic" (زیملوایس، ناجی مادران و پیشگام در گندزدایی)، از انتشارات "SAP" مجله "American Journal of Medicine and Medical Sciences" (مجله آمریکایی پزشکی و علوم پزشکی)، 4 (6)، 2014.
12- "Marcello Malpighi, the Founder of Biological Microscopy" (مارچلو مالپیگی، بنیان‌گذار معرفت حیات ذره‌بینی)، از انتشارات "Journal of Microbiology Research" (مجلة تحقیقات میکروبیولوژی)، 4 آوریل 2014.
13- "Pasteur, A Chemistry graduate who Revolutionized the Medicine " (پاستور، یک فارغ‌التحصیل رشتة شیمی که در پزشکی انقلاب برپا ساخت، اصول درمانها را به هم زد و پایة تداوی را بر اساسی نو نهاد)، از انتشارات " Journal of Microbiology Research "  (مجلة تحقیقات میکروبیولوژی)، 3 آوریل 2014، 4(3).
14-“Ibn al-Nafis and Servetus laid the foundation of circulation of the blood and Harvey discovered it” (ابن نفیس و سروتو شالوده گردش خون را بنیان نهادند و هاروی آن را کشف کرد)، از انتشارات "The Merit Research Journals" (جراید پژوهشی شایگان)، نیجریه، جلد 3 (5)، مه 2015.
15- "The Fight Against Tuberculosis, The Loath some killer" (نبرد علیه بیماری مهلک و نفرت‌انگیز سل)، از انتشاراتInternational Journal of Current Microbiology and Applied Sciences” (مجلة جهانی روش میکروبیولوژی و علوم کاربردی)، جلد 1، 2015، صفحة 80 تا 93.
16-“A Voyage to Beyond the Human Eye by Microscope, Leeuwenheok’s Invention”"(سفری به آن سوی دید انسان با میکرسکوپ ساخت دست لیونهوک)، از انتشارات "OALIB" (Open Access Library) (کتابخانة قابل دسترس همگان چین)، 3، 2016.
17- “Pierre Fauchard, The Eminent French Surgeon-Dentist who Presented Dentistry in An Organized Form” (پیرفوشار، جراح ـ دندانپزشک فرانسوی که دندانپزشکی نوین را بنیان نهاد)، از انتشارات SAP.
18- “Plague, an Extraordinary Tragedy” (طاعون، تراژدی‌ای خارق‌العاده)، از انتشارات “OALIB” (کتابخانه قابل دسترس همگان چین).
19- "Abu Zayd Hunayn ibn Ishaq al-Ibadi: A Physician Translator Par Excellence" (ابوزید حنین بن اسحق عبادی: پزشک  و مترجم و بحرالعلوم)، "JIMA"، جلد 40، شمارة 1، فوریه 2008، از انتشارات The Journal of IMANA
 (Islamic Medical Association of North America) (جمعیت طب اسلامی آمریکای شمالی)، با مشارکت پرفسور حسین ناگامیا (Pro. Husain F. Nagamia) از این مقاله در ایران استقبال شد و در دانشگاه تهران با اجازة ﻣﺆلف تکثیر و مورد استفاده قرار گرفت.
تهران، خرداد، 1396