NASIR POYAN
زندگینامه ناصر پویان

دل گرچه در این بادیه بسیار شتافت              یک موی ندانست ولی موی شکافت                         
اندر دل من هزار خورشید بتافت                    آخر به کمال ذره ای راه نیافت                         
«ابن سینا»                                                                                                       

ناصر پویان (امید اسلامی عربانی پیشین) به سال 1317 خورشیدی از پدر و مادری به نام سلیمان امید اسلامی عربانی و زلیخا آبند عربانی در عربان یکی از محله های قدیمی صومعه سرا زاده شد و بخش قابل توجهی از روزگار کودکی و نوجوانی خود را در همان محله و پیرامون آن سپری کرد. پیش از رفتن به مدرسه و  دوره ی ابتدایی خواندن و نوشتن و قرائت قرآن را در مکتبخانه مسجد لیموده و مسجد عربان و نزد پدر خود آموخت و اشعاری از حافظ و سعدی و مولوی و فردوسی و نظامی گنجوی را در حافظه سپرد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را تا چهارم متوسطه در دبستان و دبیرستان شمس صومعه سرا طی کرد. سپس به دنبال کار پدرش به رضاییه ( ارومیه) رفت. در این شهر کلاس پنجم علمی را در دبیرستان سعدی و ششم متوسطه را در دبیرستان صائب به پایان رسانید.

پس از طی تحصیلات دوره متوسطه به علت تنگناهای مالی به تحصیلات عالی ادامه نداد. از این‌رو ابتدا به معلمی پرداخت اما این شغل او را راضی نکرد و پس از گذراندن دورة یک سالة آمار و بررسی‌های بهداشتی در اول اسفند1337 وارد خدمت بهداشت آذربایجان غربی شد. در حین خدمت دوره‌ی زبان انگلیسی تحت نظارت دولت آمریکا در رضاییه را گذراند و با وجود اینکه در دورة دبیرستان زبان فرانسه خوانده و زبان انگلیسی را از صفر آغاز کرده بود با درجه ممتاز این دوره را به پایان رسانید. در سال 1344 به وزارت بهداری (تهران) منتقل شد. در تهران در امتحان بورس تحصیلی سازمان بهداشت جهانی (WHO) شرکت کرد و با اینکه تنها یک نفر می‌خواستند قبول شده، رهسپار انگلستان شد.
در سالهای 1965 و 1966 میلادی در آن کشور مشغول تحصیل و کارآموزی در London  School of Hygiene and Tropical Medicine (دانشکده بهداشت و پزشکی گرمسیری لندن، دانشگاه لندن) و «سازمان مرکزی دموگرافی و ثبت احوال و سرشماری بریتانیا» گردید. پس از آن به ایران بازگشت و به سمت رییس ادارة آمار حیاتی (تحقیقات علل پزشکی مرگ و میر و دموگرافی) وزارت بهداری منصوب شد. در ضمن خدمت به تحصیلات عالی خود ادامه داد و دوره‌های مدیریت امور بیمارستان‌ها و تسهیلات و تجهیزات پزشکی را نیز طی کرد. وی فوق‌دیپلم ترجمه از دانشگاه تهران و لیسانس ترجمه زبان انگلیسی از مدرسه عالی ترجمه است.
مدیریت
ناصر پویان دو سال در انبار دخانیات ارومیه و 34 سال و 3 ماه (1/12/37 تا 1/3/72) در رشته‌های بهداشت، درمان، آموزش پزشکی، پیراپزشکی، بهزیستی و تأمین اجتماعی خدمت کرده و مهم‌ترین پست‌ها و خدمات وی از این قرار بوده است:
1- رئیس اداره آمار و بررسی‌های بهداشتی استان آذربایجان غربی، از 1337 تا 1342.
2- رئیس اداره آمار و بررسی های بهداشتی استان آذربایجان شرقی، از 1343 تا 1345.
3- رئیس اداره آمار حیاتی وزارت بهداری (تهران)، در سطح کشور، از 1345 تا 1350.
4- رئیس اداره نظارت تحقیقاتی بهداشتی و حیاتی وزارت بهداری (تهران) در سطح کشور، از 1351 تا 1352.
5- رئیس پذیرش و نماینده تام‌الاختیار وزارت بهداری در اپیدمی وبای سال 1349 تهران در بیمارستان فیروزآبادی (شهرری)، 1349 (با حفظ سمت).
6- مشاور شرکت دارویی آپ جان (انگلیسی)، 1352.
7- معاون اداره کل بهداری استان همدان، 1353 تا 1355.
8- دادستان دادگاه اداری اداره کل بهداری استان همدان تا 1353 (با حفظ سمت).
9- مدیر امور اداری و مالی سازمان منطقه‌ای بهداری و زیستی استان گیلان1356.
10- مدیر بهداری و بهزیستی شهرستان رشت، از 1356 تا 1357. طبق تشکیلات آن زمان.
11- رئیس تأمین اجتماعی شعبه‌های یک و دو رشت، از 1356 تا 1357 طبق تشکیلات آن زمان.
12- رئیس تأمین خدمات درمانی استان گیلان، از 1356 تا 1357. طبق تشکیلات آن زمان.
13- دادستان دادگاه اداری سازمان منطقه‌ای بهداری و بهزیستی استان گیلان، از 1356 تا 1358.
14- معاون و عضو هیئت عامل سازمان منطقه‌ای بهداری استان گیلان (بعد از انقلاب اسلامی) 1358.
15- معاون و عضو هیئت عامل سازمان منطقه‌ای بهداری استان ایلام (بعد از انقلاب اسلامی)، 1360.
16- مدیر مرکز پزشکی، آموزشی و درمانی مسیح دانشوری (بیمارستان 640 تختخوابی مسیح دانشوری، تهران)، به مدت 8 سال و 3 ماه (از سال 1360).
17- کارشناس ارشد و پژوهشگر و بازرس دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی شهید بهداشتی (تهران) تا هنگام بازنشستگی.
18- ناصر پویان در طول خدمت، بارها کتباً مورد تقدیر و تشویق قرار گرفته و به دریافت لوح تقدیر نایل گردیده است.
تدریس و خدمات بهداشتی و درمانی و آموزشی
1- تدریس در مدرسه عالی بهداشت مدارس همدان، مدرسه عالی کورش کبیر اصفهان، مدرسه عالی پرستاری شفایحیاییان (تهران)، آموزشگاه فنی وزارت بهداری (تهران)، و تدریس در دوره‌های سپاه بهداشت (گروه پزشکی)، تدریس آمار حیاتی و بیماری‌ها و دموگرافی در دوره 6 ماهه سازمان بهداشت جهانی (WHO) برای تکنیسین‌ها و کارشناسان کشورهای ایران، ترکیه، پاکستان، افغانستان به زبان انگلیسی (تهران).
2- شرکت در سمینار بهداشتی سازمان بهداشت جهانی در سوریه (دمشق، به زبان انگلیسی)، 1351.
3- شرکت در سمینار جمعیتی سازمان ملل متحد در تهران (به زبان انگلیسی) 1352.
4- نمایندة وزارت بهداری در سمینارهای کشوری آمار و بررسی‌های بهداشتی مشهد، قوچان و کرمانشاه.
5- راه‌اندازی شناسنامه بهداشتی در استان‌های گیلان و مازندران.
6- اجرای طرح بررسی بهداشتی و درمانی، و دموگرافی و حیاتی در 72 روستای شهرستان شهریار (علیشاه عوض، جوقین و رباط کریم).
7- معاون و قایم مقام شرکت داروسازان ماد (تهران).
8- پژوهشگر ارشد گروه پژوهشگران ایران (تهران).
9- پژوهشگر ارشد موسسه فرهنگی وانتشاراتی سرمد (تهران). همکاری در تألیف دایرةالمعارف بیست جلدی پژوهشی در تاریخ پزشکی و درمان جهان از آغاز تا عصر حاضر، نوشته استاد محمد تقی سرمدی.
10- کارشناس کتاب صدا و سیما (رادیو).
11- همکاری مجدانه با دکتر حسین تجدد (متخصص بهداشت و بیماریهای عفونی و انگلی) در تهیه و ترجمه و تألیف دایرﺓ‌ المعارف ده هزار سال پزشکی (دوره هشت جلدی)، تاریخ دندان‌پزشکی جهان، و فراز و فرود انقلاب مشروطیت ایران.
12- صاحب امتیاز و مدیر عامل موسسه فرهنگی ـ انتشاراتی پویان پویش.
13- مترجم، خبرنگار علمی و عضو شورای نویسندگان فصلنامه سرمد.
وضع تأهل و فرزندان
وی متأهل است: سه پسر به نام‌های مهندس تورج پویان (برق و الکترونیک)، داریوش پویان (کارشناس ارشد توریسم از دانشگاه گوتنبرگ سوئد) و مهندس کورش پویان (کارشناس ارشد مکانیک از دانشگاه صنعتی شریف) و یک دختر به نام پونه پویان دارد که کارشناس رشته مامایی است. همسرش به نام گیتی دانیایی فرد متولد تهران و دارای تحصیلات متوسطه است. نامبرده یار و یاور وفادار همسرش در تألیف و پژوهش و ترجمه می‌باشد.
گزیده‌ای از سخنرانی‌های داخلی و خارجی به زبان انگلیسی
1- سخنرانی در سمینار «Seminar on Vital and Health Statislics, Damascus, 1972» (سمینار آمار حیاتی و بهداشتی، دمشق 1972 مطابق 1351) دربارة «Adjusted Mortality Rates in Eastern Mediterranean Region» (میزان‌های مرگ و میر تطبیق یا استاندارد شده در کشورهای منطقة مدیترانه شرقی).
2- سخنرانی در سمینار «Population and Family Planning» (جمعیت و تنظیم خانواده)، تهران 1973 (1352) پیرامون میزان باروری اختصاصی سنی (Age Specific Fertility Rate) در مناطق روستایی ایران.
گزیده‌ای از سخنرانی‌های ایراد شدة داخلی
1- سخنرانی علمی پیرامون «میزان باروری عمومی نکاهی» در سمینار آمار و بررسی‌های بهداشتی کشوری در اداره کل بهداری استان کرمانشان، کرمانشاه، 1346.
2- سخنرانی درباره «میزان تجدید نسل خالص» در سمینار آمار و بررسی‌های بهداشتی کشوری در ادارة کل بهداری استان خراسان (مشهد، قوچان)، 1347.
3- سخنرانی آموزشی درجمع رؤسای بهداری شهرستان‌های استان گیلان، پیرامون مزایا و نحوة پیاده کردن شناسنامة بهداشتی در سالن کنفرانس اداره کل بهداری گیلان در سال 1351.
4- سخنرانی آموزشی در جمع مقامات و رؤسای بهداری شهرستان‌های استان مازندران پیرامون مزایا و چگونگی پیاده کردن شناسنامة بهداشتی در ادارة کل بهداری استان مازندران، در بابل و ساری، 1351.
5- سخنرانی پیرامون «آموزش موازین بهداشتی و برقراری ارتباط صحیح و سالم با ماماهای محلی و سنتی که هزاران سال با دریافت دستمزدی ناچیز و گاهی رایگان کار ماماهای تحصیل‌کردة امروزی را انجام می‌دادند»، در سال 1355، ادارة کل بهداری استان همدان، در همدان.
6- سخنرانی دربارة ارتقای سلامتی و حفظ آن و بازگرداندن تندرستی در مواقع آسیب دیدن و کاهش درد و رنج و ناخوشی مردم بویژه روستاییان و طبقات آسیب‌پذیر جامعه، در جمع پزشکان، پزشکان خارجی و پیراپزشکان اداره کل بهداری همدان، همدان، 1356.
7- ایراد سخنرانی پیرامون بهداشت و درمان در اداره کل بهداری استان گیلان، رشت، سالن پلی‌کلینیک سازمان تامین اجتماعی، 1356. (قبل از انقلاب اسلامی).
8- سخنرانی دربارة «تحرک امور اداری» در سازمان منطقه‌ای بهداری و بهزیستی گیلان، رشت، سالن پلی‌کلینیک سازمان تامین اجتماعی، 1358. (بعد از انقلاب اسلامی).
9- ایراد سخنرانی در گردهمایی به مناسبت یکصدمین سال تأسیس مرکز آموزشی درمانی پورسینا (بیمارستان پورسینا)، در رشت، سالن بیمارستان یاده شده و دریافت لوح تقدیر به انضمام دو میلیون ریال وجه نقد در 21 بهمن 1393.
تحقیقات، ترجمه و تألیفات
1- نشریه آمار حیاتی و بهداشتی رضاییه (بررسی تلفات شهر رضاییه در سال 1339)، شماره یک از انتشارات اداره کل بهداری آذربایجان غربی.
2- نشریه آمار بهداشتی رضاییه (بررسی تلفات شهر رضاییه در سال 1340)، شماره 2، از انتشارات اداره کل بهداری آذربایجان غربی.
3- بررسی تلفات 8 شهر انتخابی ایران، شماره مسلسل 78، تهران، 1344، از انتشارات وزارت بهداری.
4- آمار حیاتی و دموگرافی، شماره 88، سال 1354، از انتشارات وزارت بهداری، تهران.
5- ترجمه هشتمین تجدیدنظر طبقه‌بندی بین‌المللی بیماری‌ها و علل پزشکی مرگ و میر سازمان بهداشت جهانی (who) تحت عنوان «International Classification of Diseases and Causes of Death=ICD»، از انتشارات وزارت بهداری. این طبقه‌بندی هم اکنون در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مورد عمل است.
6- اجرای طرح تحقیقاتی شاخص‌های بهداشتی، درمانی و جمعیتی در 172 روستای شهرستان شهریان 1352.
6- ترجمه «شلوارهای وصله‌دار» نوشته رسول پرویزی (برای رساله دوره لیسانس ترجمه).
7- ترجمه فیلمنامه «گاو» نوشته غلامحسین ساعدی و مهرجویی. (برای رساله دورة لیسانس ترجمه).
8- ترجمه کتاب «مرد متوسط و تله»، نوشته ابراهیم رهبر. (برای رساله دورة لیسانس ترجمه).
9- در دوره سه جلدی کتاب گیلان این فصل‌ها نوشته او است: الف ـ فصل بهداشت و درمان و آموزش پزشکی (192 صفحه رحلی از صفحه 537 تا صفحه 629) ؛ بهزیستی گیلان (14 صفحه از صفحه 630 تا صفحه 644) ؛ سینماهای گیلان (9 صفحه، از صفحه 753 تا صفحه 762) ؛ جهان پهلوان نامجو (3 صفحه، از صفحه 657 تا صفحه 659)، دکتر علی زرگری صفحه 705 و دکتر علی نوبخت حقیقی، صفحه 725؛ قهرست اعلام به همراه رضا رضازاده لنگرودی؛ شرح حال دکتر علی زرگری، دکتر علی نوبخت حقیقی، و جهان پهلوان محمود نامجو؛ همکاری با جعفر خمامی زاده در تهیه فصل آموزش و پرورش (43 صفحه، از صفحه 475 تا صفحه 518)، دکتر محمدحسن گنجی (پدر هواشناسی ایران) فصل هواشناسی (41 صفحه، از صفحه 105 تا 146) از انتشارات گروه پژوهشگران ایران، تهران، 1373.
10- نبرد جام جهانی فوتبال، به اتفاق فرزندش داریوش پویان، از انتشارات موسسه پویان پویش، تهران، 1377.
11- سه داستان، ترجمه از زبان انگلیسی به فارسی، از انتشارات موسسه پویان پویش، تهران، 1377.
12- دوره پنج جلدی شاه‌کشی ـ «دانشنامه شکنجه و کشتار شاهان، نخبگان و قدرتمندان ایران»، تألیف و ترجمه و پژوهش: محمد تقی سرمدی ـ ناصر پویان، از انتشارات سرمدی، تهران، 1384 و 1385: جلد اول: از آغاز تا ساسانیان؛ جلد دوم: از صدر اسلام تا دم واپسین صفویه؛ جلد سوم: از ظهور نادرشاه و کریم‌خان زند تا مرگ لطفعلی خان زند و آغا محمد خان قاجار؛ جلد چهارم: از قاجاریان تا بمباران مجلس؛ جلد پنجم: از استبداد صغیر تا پایان کار قاجاریه.
13- دانشنامه جهان: (دوره پنج جلدی، مصور) به مشارکت آقای محمد تقی سرمدی، انتشارات سرمدی، تهران، 1396.
14- بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کاشان. (بخشی از کتاب کاشان)
15- فرهنگ جغرافیایی کاشان: هادی اکبری ـ ناصر پویان. (بخشی از کتاب کاشان)
16- مرگ سیاه (رمان تاریخی و عشقی)؛ قاتل برخاسته از جذام‌خانه (رمان)؛ سایه روشن دو عشق بزرگ (رمان)؛ شکوه عشق در زلزله رودبار (رمان)؛ بامدادان خمار (رمان)؛ و سیری در درمان‌های قدیم. (در مراحل نهایی ویرایش و چاپ).
17- پزشکی و پزشکان گیلان، دکتر علی فروحی ـ ناصر پویان از انتشارات مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی ـ دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ـ سازمان بسیج جامعه پزشکی کشور ـ انجمن علمی حقوق پزشکی، تهران، 1389.
18- سالمه پزشکی و بهزیستی و تامین اجتماعی گیلان، از انتشارات مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی ـ دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ـ سازمان بسیج جامعه پزشکی کشور ـ انجمن علمی حقوق پزشکی، تهران، 1389.
19- رازی محور آثار پزشکی جهان، محمد تقی سرمدی ـ ناصر پویان، از انتشارات سرمدی، تهران، 1392.
20- ابن‌سینا محور پزشکی جهان، محمد تقی سرمدی ـ ناصر پویان، از انتشارات سرمدی، تهران، 1392.
21- بیمارستان‌های گندی شاپور در شوشتر (خوزستان)، سینا (در تهران)، پورسینا (در رشت)، در گاهواره تاریخ. (آمادة چاپ و انتشار.)
22- قیام‌ها و غائله‌های 25 ساله مشروطیت. (آمادة چاپ و انتشار).
23- چهار شاه قاجار و یک پادشان پهلوی (ناصرالدین‌شاه، مظفرالدین‌شاه، محمدعلی‌شاه، احمدشاه و رضاشاه). (آمادة چاپ و انتشار.)
24- از افسانه تا حقیقت، اسقلبیوس، بقراط و جالینوس، از انتشارات مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی ـ دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ـ دانشگاه علوم پزشکی چهار محال و بختیاری ـ موسسه فرهنگی و حقوقی سینا ـ انتشارات حقوقی، تهران، 1392.
25- راسپوتین و انقلاب کبیر روسیه تا ظهور و سقوط لنین و مرگ استالین. (آمادة چاپ و انتشار.)
26- ماری آنتوانت و انقلاب کبیر فرانسه تا ظهور و سقوط ناپلئون. (آمادة چاپ و انتشار.)
27- هفت هزار سال فرود و فروغ عقیده‌کشی، محمد تقی سرمدی ـ ناصر پویان، انتشارات سرمدی، تهران، 1392، دورة دو جلدی.
28- سالمة پزشکی و بهزیستی و تأمین اجتماعی تهران، از انتشارات مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، سازمان بسیج جامعة پزشکی کشور و انجمن علمی حقوق پزشکی و انتشارات حقوقی، تهران، 1393. (دوره دو جلدی)
29- سالمة پزشکی و بهزیستی و تأمین اجتماعی کاشان، مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی 1396.
30- سالمة پزشکی و بهزیستی و تأمین اجتماعی استان کرمان. (در دست چاپ و انتشار.) دورة دو جلدی.
31- تاریخ پزشکی قلمرو اسلامی (بغداد، شام، قاهره، اندولس)، دورة سه جلدی، مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، 1396.
32- تاریخ نام‌داران و رویدادهای مهم پزشکی ایران. (در دست چاپ و انتشار.)
33- بیمارستان پورسینای رشت از امهات بیمارستان‌های گیلان و ایران. (در دست چاپ و انتشار.)
34- تاریخ دندان‌پزشکی ایران و جهان، ناصر پویان ـ محمد تقی سرمدی، از انتشارات سرمدی 1396.
35- کمدی دندان‌پزشکی (فطاهی و مصور)، در مراحل نهایی ویرایش. (1396)
آثار تاریخ پزشکی به زبان انگلیسی
1- «Demography and Vital Statistics in Iran» (آمار اجتماعات انسانی و حیاتی در ایران)، از انتشارات وزارت بهداری، ایران (تهران)، 1966 (1345)، شمارة 95.
2- «Medical Millennia» (هزاران سال پزشکی، مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، 1395، دورة سه جلدی.
3-کتاب «Medical Articles» مقالات پزشکی، مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، 1395.
4- «The Global Cure History» (تاریخ درمان همه جای جهان)، مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، 1396.
مقالات پزشکی به زبان انگلیسی
1- The Founders of Islamic Medicine (بنیان‌گذاران طب اسلامی).
2- Ibn Rabban Tabari (ابن ربن طبری).
3- Rhazes (محمد بن زکریای رازی).
4- Haly Abbas (علی بن عباس مجوسی اهوازی).
5- Avicenna (ابن سینا).
6- Albucasis (زهراوی).
7- Maimonides (ابن میمون).
8- Averreös (ابن رشد).
9- Avenzoar (ابن زهر).
10-  Ibn Butlan(ابن بطلان).
11- Ibn Redwan (ابن رضوان).
12- Ibn al - Nafis (ابن نفیس).
13- "The Cycle of Medicine: Athens-Gundishapur (in Iran)-Baghdad (in Iraq)-Europe" (چرخه پزشکی: آتن ـ گندیشاپور ـ بغداد ـ اروپا).
14- Hospitals in Islam, and Two Medical Licences""(بیمارستان‌ها در اسلام، و دو اجازه‌نامه طبابت).
15- Alhazen (ابن هیثم).
16- Ibn Jazla (ابن جزله).
17- Yuhanna bin Masawayh (یوحنا بن ماسویه).
18- "Arab Medicine or Islamic Medicine" (طب عرب یا طب اسلامی).
19- "Birth of Rustam by Means of Caesarean or Rustamean" (تولد رستم با سزارین یا رستمی)
20- "Chaina With 5000 Years Medicine" (چین با 5000 سال پزشکی).
21- "Tea, the Chinese Emperor’s Discovery" (چای، کشف امپراتور چین، برای رادیو بین‌المللی چین [CIR]).
22-"A great torture called foot binding in China" (شکنجه ای بزرگ به نام کج و کوتاه کردن پای دخترها در چین، برای رادیو بین المللی چین (CIR)
23- "Rhazes, Avicenna, and Haly Abbas, Three Iranian physicians of English famous poet Geoffrey Chaucer’s selected great physicians of the world,  until 14th century as well as the chronology of world celebrated physicians up to the 14th century" (رازی، ابن سینا و اهوازی، سه پزشک ایرانی از هشت پزشک بزرگ جهان طبق گزینش جفری چاوسر شاعر مشهور انگلیسی قرن چهاردهم میلادی به انضمام سال شمار پزشکان نامدار جهان از آغاز تا پایان شده سده چهاردهم).
24- "Celebrated physicians of Islamic Medicine" (پزشکان نامی طب اسلامی).
25- "A research on the history of Gundishapur university, medical school and hospital" (پژوهشی تاریخ دانشگاه گندی شاپور، دانشکده پزشکی و بیمارستان آن).
26- “An epitaph for smallpox an appalling and loathsome killer, and known as speckled monster" (کتبیه¬ای بر سرگور آبله، قاتلی مخوف، نفرانگیز و معروف به غول خالدار)، فصلنامه سرمد، سال چهارم، شماره پیاپی 13، بهار 1390 (بخش اول).
27- همان مقاله، فصلنامۀ سرمد، سال چهارم، شماره پیاپی 14، تابستان 1390 (بخش دوم).
28- "Microscope, The Man’s Revolutionars, Invention" (میکروسکوپ، اختراع انقلابی و خارق العاده دست بشر)، فصلنامۀ سرمد، شماره 42 و 43، مرداد و شهریور ماه 1393 (قسمت اول).
29- همان مقاله، همان فصلنامه، شماره 44 و 45، مهر و آبان ماه 1393 (قسمت دوم).
30- "A Brief Account of Syphilis, The Great Imitator" (تاریخچه سیفلیس، بیماری واگیرکبیر)، فصلنامۀ سرمد، شمارۀ پیاپی 12، زمستان 1389.
31- "Black Death, name given to the Plague, a great Calamity of Prolonged Centuries”  (طاعون معروف به مرگ سیاه، اجل معلق، ملک الموت و بلای مردمان آسیا و اروپا)، فصلنامۀ سرمد، شمارۀ پیاپی 18، سال 1391.
32- "Medicine In Prehistory and Ancient Civilization" (پزشکی پیش از تاریخ و قدیم، فصلنامۀ سرمد، شماره پیاپی 16، زمستان 1390، قسمت اول).
33- همان مقاله، همان فصلنامه، شماره پیاپی 17، بهارسال 1391،(قسمت دوم).
انجمن ها و گروهها
1-    عضو انجمن بهداشت ایران
2-    عضو گروه پژوهشگران ایران
3-    عضو انجمن صنفی مترجمان ایران
مقالات، نقدها و تفسیرها
1-تهران روی سوره¬های مقدس قرآن کریم، در ماهنامه پیام مهر، شماره های1، 2، 3 و 4.
2- وزارت علوم جایگاه حقیقی آموزش پزشکی نه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، برای روزنامه نوروز.
3-پژوهش در تاریخ شیوه¬های درمانی اقوام و ملل مختلف.
4-مقاله¬های زیر در کتابهای دایره المعارف بیست جلدی «پژوهشی در تاریخ پزشکی و درمان جهان از آغاز تا عصر حاضر» تألیف محمدتقی سرمدی به چاپ رسیده است:
- «نقدی دربارۀ سابقه سزارین در جهان، کتاب سوم، «ایران از دوره مغول تا عصر حاضر».
- پیش فروش جسد و نخستین آموزش کالبدشناسی»، در کتاب چهارم، «اروپا تا اواخر قرن پانزدهم».
- «نقدی درباره اسقلبیوس رب النوع و در عین حال قهرمان پزشکی یونان باستان و طب معبد»، در کتاب پنجم، «رنسانس- پیشرفتهای پزشکی».
- «چند نکته درباره حضرت عیسی (ع)» (نکاتی درباره اناجیل، زادگاه، سال و روز تولد وی) در کتاب هفتم، «قاره آمریکا».
- «چند نکته درباره کریستف کلمب، کاشف قاره آمریکا» در کتاب «آفریقا- 1» (کتاب هشتم).
- «آنگولا، گورستان سفیدپوستان در گذشته از بیماریهای واگیر مهلک بویژه مالاریا» در کتاب «آفریقا- 2» (کتاب نهم).
- «زندگینامه ابن رضوان پزشک دانشمند شهیر مصری» در کتاب «آفریقا و اقیانوسیه» (کتاب دهم).
- زندگینامه «مادرترزا» راهبه بشر دوست در کتاب نامداران پزشکی جهان (کتاب یازدهم).
- زندگینامه الیزابت بک ول، نخستین پزشک زن جهان، در کتاب دوازدهم.
5-نقدی بر نشریه دوزبانه موزۀ تاریخ علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران. (نقد کتبی)
6-نقدی بر مطلب «از جندی شاپور تا دانشگاه تهران»، مربوط به ویژه نامه هفتادمین سال تأسیس دانشکده فنی دانشگاه تهران. (نقد کتبی)
7-مقاله «استادان گیلانی شاپور ذوالاکتاف و دانشگاه گندی شاپور»، در مجله گیله وا، شماره 92، آبان ماه 1385.
8-تاریخچه انتقال خون رشت برای همایش ملی تاریخ پزشکی در شهرها و ولایات ایران. (برگزارکننده: مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی- دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی).
9- تاریخچه اولین بیمارستانهای رشت برای همایش ملی تاریخ پزشکی در شهرها و ولایات ایران.(برگزارکننده: مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی- دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی).
10- تاریخچه انستیتوپاستور ایران برای همایش ملی تاریخ پزشکی در شهرها و ولایات ایران.
11- «چارلتون هستون در نقش سه قدیس»، ماهنامه سرمد، پیش شماره اول، بهار 1378.
12- «خودکشی هیتلر«، ماهنامه سرمد، پیش شماره اول، بهار 1378.
13- «زندگی پس از فاجعه ای ناگوار»( ترجمه)، ماهنامۀ سرمد، سال اول، شماره اول، تابستان 1378، در دو شماره.
14- فلفل و خواص طبی آن، فصل نامۀ سرمد (نشریه فرهنگی، اجتماعی و خبری)، سال ششم، شماره 30 و 31. (پیرامون طب سنتی)
15- «هیپنوتیزم یا شیادی»، فصلنامۀ سرمد، بهار 1388، شماره 5.
16- «نقش سایه وار جادوگر پزشکان»، فصلنامه سرمد، تابستان 1388، شماره 6.
17- «آلرژی و تاریخچه آن»، فصلنامۀ سرمد، فروردین، 1391، شماره 16، سال چهارم.
18- «هفت سال پس از مرگ لاله و لادن خواهران دوقلوی از سر به هم چسبیده» فصلنامۀ سرمد، شمارۀ 11، پاییز 1389.
19- ”خانوادۀ سلطنتی پهلوی به دلیل بدحجابی مجبور به ترک رواق حضرت معصومه (ع) شدند“؛ یک روحانی و رییس شهربانی نیز کتک مفصلی خوردند، فصلنامۀ سرمد، شماره پیاپی 8، فروردین1389.
20- جراحی پلاستیک یا مجسمه سازی، فصلنامۀ سرمد، شماره 23 و 24، سال پنجم، آذر و دی 1391.
21- «ردپای مجاهد کبیر، دکتر ابراهیم حشمت»، فصلنامۀ سرمد، شماره 34 و 35، آذر و دی 1392.
22- بختگی به نام آلزایمر (مشترکاً با مجتبی الفت پژوهشگر مقیم آمریکا)، فصلنامۀ سرمد، شماره 56 و 57 .
23-  «استادا